Poolse bevrijders in NL

Net als Polen, hebben ook de Nederlanden geleden in de Tweede Wereldoorlog. Ook Poolse militaire eenheden hebben bijgedragen aan de bevrijding van het land en zijn zo verankerd in de herinneringen van veel Nederlanders.

Gedurende de Duitse inval in Nederland heeft de Duitse luchtmacht op 14 mei 1940, de stad Rotterdam zwaar gebombardeerd. Met uitzondering van de St. Laurentskerk, was er vrijwel geen gebouw meer over in het oude centrum van de stad.

Stuka’s vlogen over de stad Rotterdam.

Na dat bombardement zijn de Nederlandse marine en de luchtmacht naar Engeland vertrokken. De overige Nederlandse strijdkrachten (in Europa) gaven zich over. (Dit uitgezonderd de militairen in Zeeland die de Scheldemond -haven van Antwerpen- nog enige tijd openhielden” en via België en Frankrijk ontweken naar Engeland om daar o.a. de Prinses Irene brigade te vormen). Na de landing op Franse kusten rukte deze brigade zo snel mogelijk op en waren de eerste geallieerden die de Nederlandse grens van de provincie Zeeland bereikten (daar stopten ze even om koningin Wilhelmina de tijd te geven als eerste vrije” Nederlandse de grens te passeren.

Zeeland betaalde een zeer hoge prijs. De Waffen SS” bombardeerde er onder andere Middelburg, de hoofdstad van de provincie. SS, (zwarte humor) betekent Schutz Staffel (dus de beschermings dienst”). Op hun weg door Nederland heeft de Poolse 1ste Pantserdivisie onder het bevel van Generaal Stanislaw Maczek (zo’n 16.000 soldaten, ongeveer 400 tanks) de verwoeste stad Rotterdam niet gezien, maar toen ze door de provincie Zeeland trokken, kunnen ze de geruïneerde stad Middelburg wel gezien hebben, op dat moment nog onwetende van de rampzalige verwoestingen die hun eigen (Poolse) steden getroffen hadden.
Foto: Generaal Maczek.

Het grootste probleem, op te lossen door de Polen, was dat de Duitsers het zeer dichtbevolkte Holland isoleerden van de rest van Nederland, zodat ze de hand konden leggen op alle voedsel- en energiebronnen uit de andere provincies om Duitse troepen te bevoorraden. Dus, helaas tevergeefs, probeerden de Poolse soldaten Holland te bevrijden nog voordat de winter begon. In die winter (in Holland de hongerwinter” genoemd) stierven er mensen, in de steden van Holland, de hongerdood. De meeste Hollanders willen nog steeds niet herinnerd worden aan die periode, waarin kinderen in de armen van hun ouders stierven. Hollanders aten (ze haten de herinnering), hun katten (eufemistisch dakhazen genoemd), honden en tulpenbollen.

De 1ste Pantser Divisie.

De eerste plaats die de Poolse troepen van de 1ste Pantserdivisie in Nederland door trokken was het dorp Baarle-Nassau”. Vandaar uit moesten ze zich een weg banen om Moerdijk te bereiken. Het dorp Moerdijk ligt ten zuiden van de rivieren die de zuidelijke grenzen van Holland (de Provincies Noord- en Zuid-Holland) vormen. Dus de slogan was van Baarle -Nassau tot Moerdijk”. Moerdijk werd op 9 november 1944 bevrijd, na een week van zware gevechten. Op 29 oktober hadden de zwarte duivels” (zoals de Duitsers hen noemden) ook al Breda bevrijd. Dit gebeurde met een geslaagde flank-manœuvre zonder dat er slachtoffers onder de burgerbevolking vielen.

Het museum „Generaal Stanislaw Maczek” in Breda eert de Poolse bevrijders.

Opmerkelijk:
Toen België zich, in 1830, afscheidde van het Koninkrijk der Nederlanden splitste de nieuwe grens het dorp Baarle in twee delen: Baarle Hertog (Belgisch) en Baarle Nassau (Nederlands). Het verloop van die grenslijn werd niet vastgelegd. Voor elk vierkante meter moest dus worden vastgelegd tot welk land het behoorde. Het dorp heeft alles dubbel: twee gemeenteraden, twee politiecorpsen, twee brandweercorpsen, etc. alles in een Belgische en in een Nederlandse uitvoering. De bewoners leerden goed samen te werken en leefden in vrede en goed nabuurschap. Op datzelfde principe grenzen zijn niet zo belangrijk” werd later ook de Benelux (de unie tussen België, Nederland en Luxemburg) met een eigen parlement, gegrondvest. Op zo’n zelfde grondslag ontstond later de EGKS (de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal). Dat idee vormde, weer later, het uitganspunt voor de EEG (de Europese Economische Gemeenschap). Tenslotte zijn deze gemeenschappen (ook andere als Euratom), samengesmolten tot de EU (Europese Unie).

  Parade” voor de Poolse troepen door de burgers van het bevrijde Breda.

Na de oorlog konden veel Poolse soldaten niet terugkeren naar communistisch Polen, waar de communisten hen vervolgden om hun strijd als bondgenoten van het Westen. (dat was echt zo!), daardoor bleven er veel vergeten achter in Engeland en een kleiner aantal in Nederland. Stanislaw Maczek moest als bediende in een pub in Schotland in zijn onderhoud voorzien. Na zijn dood (102 jaar oud!) werd hij, volgens zijn wens, begraven op het Poolse ere-veld in Breda – de stad die bevrijd werd door zijn” 1rst  Armored Division.

Foto: van Slobbe; de burgemeester van Breda,  heet de 1ste Pantserdivisie hartelijk welkom.      

Deze eenheid kreeg de hoogste onderscheiding van Nederland – de Militaire Wilhelm’s Orde”. Dezelfde onderscheiding werd in 2006 ook verleend aan de 1ste Onafhankelijke Parachutisten Brigade onder het bevel van Generaal Stanislaw Sosabowski, die deelnam aan de bevrijding van Nederland. In september 1944 was zij betrokken bij de helaas zo tragisch mislukte Operatie Market Garden”. (Een brug te ver!)

 

  

 

 

 

.
.
.
1ste Onafhankelijke Parachutisten Brigade en  Generaal Stanisław Sosabowski.

Breda

In de Tweede Wereldoorlog stond de stad Breda, net als alle andere Nederlandse steden, onder Duits bestuur. Elk jaar tijdens de feestelijkheden op Bevrijdingsdag, wordt Breda bezocht door een grote Poolse delegatie en reserveert de stad een speciaal deel van de herdenkingen voor de gevallen Poolse soldaten.

De 66ste jaarlijkse herdenking van de bevrijding van Breda.

Een museum (onderstaande foto’s) en een monument ter ere van Generaal Stanislaw Maczek en de Poolse 1ste Pantserdivisie staan in het stadscentrum.

 

 

 

 

.

Generaal Maczek en de soldaten van zijn divisie zijn begraven op een nabijgelegen Poolse militaire begraafplaats. Er zijn drie Poolse erevelden in Breda. Generaal Maczek is begraven  aan de Ettense baan.

Graf van Generaal Maczek

Opmerkelijk:
Breda werd de plaats waar een van de eerste gevangenissen die de enige hoge Duitse oorlogsmisdadigers, gevangen in Nederland  tijdens de Tweede Wereldoorlog voor hun oorlogsmisdaden huisvestte. Ze werden bekend als de „Breda Vier” (later de „Drie”). Zij waren: Willy Paul Franz Lages, die werd vrijgelaten in 1966 als gevolg van ernstige ziekte, Joseph Johann Kotälla, die in de gevangenis overleed in 1979, Ferdinand Hugo en Franz Fischer die beiden, op humanitaire gronden, werden vrijgelaten in 1989.

Bij de bevrijding heeft het Nederlandse verzet zich voorgenomen dat: geen wapen-broeder zal rusten in vijandelijke bodem als we het kunnen helpen voorkomen. Iedereen is welkom om te rusten in de Nederlandse bodem”. Na de oorlog heeft een speciale eenheid van het leger die zorg, samen met de gravenstichting, op zich genomen. Zij brachten een indrukwekkend aantal van hen naar Nederland. Het grootste veld van eer is het Amerikaanse in Margraten. Die wapenbroeders” werden uit veel plaatsen in Europa naar Nederland gebracht.

Han Tiggelaar

Informatie met betrekking op de Poolse bevrijders van Nederland:

De  geschiedenis van de 1ste Pantserdivisie.

 

Een Montage over de 1ste Pantserdivisie.

.

Website1st Armoured Division in Nederland.

 

.


De geschiedenis van de 1ste Onafhankelijke Parachutisten Brigade.

 

 

 Foto: Wikipedia